រឿងទុគ្គតធីតា
(ចាក វិ. ខុ.)
(បាយក្តាំងមួយដុំរបស់ស្ត្រីមានភ័ព្វ មានតម្លៃកាត់មិនបាន)

            កាលព្រះសម្ពុទ្ធទ្រង់គង់នៅវត្តវេឡុវ័ន មានត្រកូលមួយនៅក្នុងក្រុងរាជគ្រឹះ កើតអហិវាតរោគ (អាសន្ន រោគ)  ស្លាប់អស់នៅសល់តែកូនស្រីមួយ ។ នាងធីតានោះ កាលបើមាតាបិតាបងប្រុសស្រីស្លាប់អស់ហើយ ក៏រត់ចុះ ពីផ្ទះទៅជ្រកកោននៅក្រោមសំយាបផ្ទះរបស់ជនដទៃ, មនុស្សទាំងឡាយបានឃើញធីតាកំសត់នោះ ក៏មានចិត្ត មេត្តាករុណាឲ្យបាយកកបាយក្តាំងដែលសេសសល់ពីខ្លួនបរិភោគឲ្យដល់នាងតែរាល់ៗថ្ងៃ។ ថ្ងៃមួយព្រះមហា កស្សបត្ថេរ លោកចេញពីនិរោធសមាបត្តិបានរំពឹងពិចារណារកបុគ្គលដែលគួរទៅជួយសង្គ្រោះ ក៏បានឃើញនាង ទុគ្គតធីតានោះ ហើយបានជ្រាបដោយសព្វគ្រប់ថា បើអាត្មាអញទៅដល់នាងទុគ្គតិធីតានឹងឲ្យបាយក្តាំងដល់ អាត្មាអញពុំខាន កាលបើឲ្យ ដូច្នោះហើយ នាងនឹងបានទៅកើតក្នុងស្ថានសួគ៌ពិតប្រាកដ ។ ម៉្យាងទៀតនាងនេះ ត្រូវជាមាតារបស់ អាត្មាអញក្នុងជាតិជាគម្រប់បីរាប់អំពីជាតិនេះទៅ ។ ព្រះមហាកស្សបត្ថេរបានជ្រាបដូច្នេះហើយ ក៏យកបាត្រនិមន្តសំដៅទៅទីដែលនាងទុគ្គតធីតានោះនៅអាស្រ័យ ។ លំដាប់នោះ សក្កទេវរាជព្រះចៅស្ថាន ត្រៃត្រិង្សបានជ្រាបហេតុនោះហើយ ក៏និម្មិតខ្លួនជាមាណពកាន់អាហារទិព្វដើរទៅស្កាត់មុខព្រះមហាកស្សបត្ថេរៗ បានជ្រាបថាព្រះឥន្ទមកក្លែងដូច្នោះក៏មានថេរដីកាហាមឃាត់ថា មហារាជុំប្លន់យកសម្បត្តិរបស់នាងទុគ្គតធីតា ឡើយ សូមព្រះអង្គចៀសចេញទៅ ។ សក្កទេវរាជក៏ក៏វិលត្រឡប់ទៅទេវលោកវិញ, ព្រះមហាកស្សបត្ថេរបាន និមន្តទៅឈរក្នុងទីចំពោះមុខនាងទុគ្គតិធីតាៗ គិតថាព្រះថេរៈ នេះលោកមកប្រោសអញហើយតើ! អញចំជាស្រ្តី មានលាភប្រសើរណាស់ ។ សេចក្តីជ្រះថា្លរបស់នាងក្នុងពេលនោះក៏កើតឡើងពេញបរិបូណ៌ ដរាបដល់ព្រឺរោម ព្រឺស្បែក នាងបានយកបាយក្តាំងមួយដុំដែលនៅក្នុងអំបែង ទៅដាក់បាត្រព្រះមហាកស្សបត្ថេរៗ កាលបើបាន បាយក្តាំងហើយក៏ងាកមើលនាយអាយបម្រុងនឹងរកកន្លែងឆាន់ ។ ពួកមហាជនឃើញអាការៈនោះហើយនាំគ្នា ក្រាលអាសនៈប្រគេន, លុះឆាន់ហើយក៏ធ្វើភត្តានុមោទនាសរសើរអានិសង្សទានដោយពិស្តារទើបមានថេរដីកាទៅ រកនាងទុគ្គតធីតាថាម្នាលនាងកំសត់ កាលពីជាតិមុននាងត្រូវជាមាតាបង្កើតរបស់អាត្មាក្នុងជាតិទីបីរាប់ពីជាតិនេះ ទៅ ។ នាងទុគ្គតធីតាបានឮដូច្នោះហើយក៏រឹងរឹតតែជ្រះថ្លារីករាយជាភិយ្យោភាព, បន្ទាប់មកនាងក៏ធ្វើមរណកាល ទៅបានទៅកើតក្នុងស្ថាននិម្មានរតីទេវលោក បរបូណ៌ដោយទិព្វសិរី ខ្ចាត់ផុត សេចក្តីទ័លក្រគ្រប់យ៉ាង ។